Kurtulmuş, Yapay Zeka Araştırma Komisyonu Başkanı AK Parti Eskişehir Milletvekili Fatih Dönmez ve beraberindeki komisyon üyesi milletvekillerini bugün kabul etti. Kabulde, Komisyon Başkanı Dönmez, hazırladıkları raporu TBMM Başkanı Kurtulmuş’a sundu.

Dönmez geçen yıl Kasım ayında yaptığı açıklamalarda, yapay zeka ekosistemi oluşturulması ile ilgili çalışma yaptıklarını, yurt dışı ve yurt içinden çok sayıda uzmandan aldıkları önerileri değerlendirdiklerini bildirmişti.

YAPAY ZEKAYA STRATEJİK YOL HARİTASI

Kurtulmuş’un Komisyonu kabulünde, teknolojik gelişmelerin toplum hayatına ve hukuka etkileri dolayısıyla Türkiye’nin yapay zeka katkılı teknolojiye ilişkin stratejik yol haritasının ele alındığı bildirildi.

Görüşme sonunda yapay zeka teknolojilerinin Türkiye’deki gelişimi, hukuki altyapısı ve etik çerçevesini belirlemek amacıyla hazırlanan nihai rapor, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş eliyle Meclis’e sunulmuş oldu.

YUNAN BASININDA DOĞU AKDENİZ ENDİŞESİ

SİPER-1’in devreye girmesi özellikle Yunan basınında Doğu Akdeniz dengeleri üzerinden değerlendirildi. Yunan medya organlarında yer alan yorumlarda, sistemin Türkiye’nin çok katmanlı hava ve füze savunma ağının üst kademesini oluşturacağı vurgulanırken, Atina yönetimine “tüm senaryoların hesaba katılması gerektiği” uyarısında bulunuldu. Haberlere göre SİPER-1’in kabul aşamasının tamamlanması, Türkiye’nin yerli uzun menzilli hava savunma yeteneği geliştirmesinde önemli bir eşik olarak değerlendirildi.

“DÖNÜM NOKTASI” YORUMLARI

Atina merkezli bazı yayın organları ise SİPER-1’in Çelik Kubbe’ye entegrasyonunu bir “dönüm noktası” olarak nitelendirdi. Sistemle ilgili teknik detayların sınırlı paylaşıldığı belirtilirken, test sürecinin başarıyla tamamlanmasının Türkiye’nin savunma kabiliyetlerinde ciddi bir sıçrama anlamına geldiği ifade edildi.

AVRUPA BASINI: STRATEJİK ÖZERKLİK VE TEKNOLOJİK ÖZGÜVEN

Avrupa savunma medyasında ise Türkiye’nin yabancı sistemlere olan bağımlılığını azaltma yönündeki adımı ön plana çıktı. Analizlerde, SİPER-1’in envantere girmesinin Türkiye’nin taktik ve noktasal savunma anlayışından, uzun menzilli ve katmanlı bir caydırıcılık doktrinine geçişini simgelediği belirtildi.

Değerlendirmelerde, insansız hava araçları, seyir füzeleri ve hipersonik tehditlerin arttığı bir dönemde tamamen yerli bir hava savunma sistemine yatırım yapılmasının, Ankara’nın hem teknolojik özgüvenini hem de stratejik niyetini ortaya koyduğu vurgulandı.

S-400’LERDEN BAĞIMSIZ YENİ MİMARİ

Bazı uluslararası yayın organları ise Çelik Kubbe mimarisinin Rus yapımı S-400 sistemlerinden bağımsız şekilde kurgulanmasına dikkat çekti. Yorumlarda, SİPER serisi sistemlerin tamamen yerli teknolojiye dayalı çok katmanlı savunma ağının üst kademesini oluşturacağı ve bu durumun Türkiye’nin hava savunma mimarisinde tam kontrol sağlamasına olanak tanıyacağı ifade edildi.

İSPANYOL VE İNGİLİZ BASININDAN OLUMLU DEĞERLENDİRME

İspanyol ve İngiliz basınında yer alan analizlerde ise zorlu testlerin başarıyla tamamlanmasının sistemin operasyonel hazırlığını teyit ettiği belirtildi. Haberlerde, Türkiye’nin yerli savunma sistemleri geliştirme konusundaki ilerlemesinin milli güvenliği güçlendiren önemli bir unsur olduğu vurgulandı.

Uluslararası yorumlarda, SİPER-1’in Çelik Kubbe ile birlikte Türkiye’nin hava sahasında caydırıcı bir kalkan oluşturduğu ve bölgesel güvenlik dengelerinde yeni bir dönemin kapısını araladığı değerlendirmelerine yer verildi.

1. Renault Clio HB

Segment: B2

Adet: 51.717

Payı: Yüzde 4,77

2. Renault Megane Sedan

Segment: C1

Adet: 48.099

Payı: Yüzde 4,44

3. Fiat Egea Sedan

Segment: C1

Adet: 42.838

Payı: Yüzde 3,95

4. Toyota Corolla

Segment: C1

Adet: 35.907

Payı: Yüzde 3,31

5. Tesla Model Y

Segment: C7

Adet: 31.509

Payı: Yüzde 2,91

6. BYD Seal U

Segment: D7

Adet: 30.380

Payı: Yüzde 2,80

7. TOGG T10X

Segment: C7

Adet: 27.583

Payı: Yüzde 2,54

8. Fiat Egea Cross

Segment: C7

Adet: 26.820

Payı: Yüzde 2,47

9. Toyota C-HR

Segment: C7

Adet: 25.215

Payı: Yüzde 2,33

10. Dacia Sandero Stepway

Segment: B7

Adet: 23.699

Payı: Yüzde 2,19

Açıklanan resmi verilere göre en çok satan ilk 3 model Renault Clio, Renault Megane ve Fiat Egea Sedan olarak sıralandı. Satış rakamları yükselen araç fiyatlarına rağmen hız kesmedi ve yeni rekora imza atıldı.

Heyecan yaratan keşif NASA’nın internet sitesinden duyuruldu. Karanlık maddeye dair yapılan bu keşif aynı zamanda bu alanda yapılacak olan bilimsel çalışmalar için de dayanak olacak. “Cloud-9” adı verilen astronomik nesne ile ilgili kapsamlı açıklamalar yapıldı.

KARANLIK MADDEYE DAİR KEŞİF

NASA'nın internet sitesinde yer alan açıklamada, Hubble Uzay Teleskobunu kullanan bir ekibin, galaksi oluşumu, evrenin erken dönemleri ve karanlık maddeye ilişkin bilimsel çalışmalara ışık tutacak yeni bir astronomik nesne türü keşfettiği belirtildi.

"Cloud-9" olarak adlandırılan bu yapının, yıldız içermeyen, gaz bakımından zengin ve karanlık madde ağırlıklı olduğuna işaret edilen açıklamada, bunun bu türde doğrulanmış ilk tespit olduğu bilgisi paylaşıldı.

EVRENİN İLK DÖNEMLERİNDEN KALMA

Açıklamada, evrenin ilk dönemlerinden kalma bir hidrojen bulutu olarak tanımlanan ve bilim insanlarının uzun yıllardır varlığına dair kanıt aradığı nesnenin tespit edilmesiyle keşfin doğrulandığı aktarıldı.

Açıklamada görüşlerine yer verilen programın baş araştırmacısı, İtalya'daki Milano-Bicocca Üniversitesinden Alejandro Benitez-Llambay, bunun dünyaya görece yakın kozmik bölgede oluşamamış bir galaksinin ilkel yapı taşını bulduklarını gösterdiğini kaydetti.

Araştırmacılardan Andrew Fox da bu yapının "karanlık evrene açılan bir pencere" olduğunu belirtti.

Teoriye göre evrendeki kütlenin büyük bölümünün karanlık maddeden oluşmasının beklendiğini ancak ışık yaymadığı için bu karanlık maddeyi tespit etmenin zor olduğunu vurgulayan Fox, "Cloud-9, karanlık maddenin baskın olduğu bir bulutu nadir biçimde gözlemlememizi sağlıyor." ifadesini kullandı.

The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlanan araştırmanın sonuçları, Phoenix'te düzenlenen Amerikan Astronomi Topluluğunun 247'nci toplantısında basınla paylaşıldı.

Gerçekleştirilen bilimsel keşif ile ilgili olarak yeni çalışmaların sürmesi bekleniyor. Bilimsel yayınlara konu olmaya devam edecek olan keşif uzaya dair çalışmalara yön verecek.

TÜRKİYE'NİN ELİNİ GÜÇLENDİRECEK YENİ TEKNOLOJİ!

İnsansız hava araçlarının KBRN tehditlere karşı kullanımında bugüne kadar ağırlıklı olarak keşif ve tespit odaklı uygulamalar öne çıktı. Zyrone Dynamics ise insansız hava araçları konusundaki kabiliyetlerini kullanarak farklı bir çözüm geliştirdi.

Bu çabalar sonunda ortaya çıkan PUHU-KBRN insansız hava aracı, KBRN etkilerinin doğrudan dekontaminasyonu amacıyla tasarlanarak ürünleşen ve NATO envanterine giren ilk dron sistemi oldu. PUHU-KBRN, güvenlik güçlerinin farklı birimlerinin kullanımına sunuldu.KBRN alanında daha önce de birçok çalışmasıyla öncülük eden Zyrone Dynamics, 2021 yılında ZD100 platformu ile KBRN tehditlerinin dron tabanlı keşif ve ölçümüne yönelik Türkiye'de ve dünyada ilk uygulamalardan birini hayata geçirdi.

Bugüne kadar, tespit aşamasının ötesine geçerek dekontaminasyon görevini fiilen yerine getirebilen, operasyonel olarak olgunlaşmış ve güvenlik güçleri envanterine giren bir insansız hava sistemi ise bulunmuyordu. PUHU-KBRN, bu boşluğu kapatarak KBRN konseptinde paradigmayı değiştiren bir yetenek sundu.

Söz konusu teknolojii zorlu askeri tatbikatlarda test edilerek sertifika almaya hak kazandı. Geliştirilen yeni teknoloji sayesinde artık personel tehlikeli bölgeye yaklaşmadan risklere müdahale edilebilecekler.

Ancak bilim insanları, kakaonun tamamen ortadan kalkması anlamına gelmeyen umut verici bir alternatif üzerinde çalışıyor: Keçiboynuzu.

KAKAO TADINA VE AROMASINA ÇOK YAKIN
Singapur Ulusal Üniversitesi’nden (NUS) araştırmacıların yaptığı yeni bir çalışma, genellikle göz ardı edilen keçiboynuzu posasının, kakao tadına ve aromasına çok yakın bir bileşene dönüştürülebileceğini ortaya koydu. Normalde gıda endüstrisinde kıvam artırıcı olarak kullanılan locust bean gum çıkarıldıktan sonra atık kalan bu posa, özel işlemlerle “çikolata benzeri” bir ürüne dönüştürülebiliyor.

“ENZİM BAZLI İKİ YÖNTEM”
Araştırmacılar, keçiboynuzunun doğal olarak kakao benzeri aromalar üretmesine rağmen eksik kalan acılık ve kavruk tat sorununu çözmek için iki enzim bazlı yöntem geliştirdi. İlk yöntemde, enzimle parçalanmış soya proteini keçiboynuzu posasıyla birlikte kavruldu.

Journal of Food Science dergisinde yayımlanan araştırmaya göre bu süreçte, kakao ile güçlü biçimde ilişkilendirilen maltımsı ve kavruk aromaları oluşturan bileşikler ortaya çıktı. Aynı zamanda keçiboynuzuna özgü meyvemsi tatlar bastırıldı ve acılık artırıldı.

İkinci yöntemde ise posanın doğal şeker oluşumu teşvik edildi. Kavurma sırasında bu şekerler karamelize olarak daha yuvarlak, dengeli ve “çikolatamsı” bir tat profili oluşturdu. Ortaya çıkan ürün, üretim aşamasında klasik çikolata süreçlerine de uyum sağladı.

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK AÇISINDAN AVANTAJLI
Araştırmacılara göre keçiboynuzu, yalnızca lezzet açısından değil, sürdürülebilirlik bakımından da büyük avantajlar sunuyor. Kakao ağaçlarının aksine, keçiboynuzu ağaçları kurak ve sıcak iklimlere dayanıklı. Ayrıca kafein içermemesi, daha az acı olması ve diyabetle ilişkilendirilen faydalı bileşikler içermesi de dikkat çekiyor. Üstelik atık bir yan ürünün değerlendirilmesi, maliyetleri düşürürken gıda israfını da azaltıyor.

Bilim insanları, bu yeni yöntemin iklim baskısı altındaki çikolata endüstrisi için güçlü bir alternatif oluşturabileceğini belirtiyor. Bir sonraki adımda ise lezzetin daha da geliştirilmesi, üretimin ölçeklendirilmesi ve tüketici beğenisinin test edilmesi planlanıyor.

REKABET VE TELİF HAKLARI ENDİŞESİ MEVCUT

Komisyon, soruşturmanın odak noktasını, yapay zeka destekli arama motoru hizmetlerinin çeşitli haber içeriklerini izinsiz kullanıp kullanmadığı ve bunun rekabet yasalarını ihlal edip etmediği olarak belirledi. Komisyondan bir yetkili, sürecin baskılama amacı taşımadığını, daha çok durumun anlaşılması ve piyasadaki risklerin değerlendirilmesi için yürütüldüğünü söyledi. Benzer soruşturmalar Japonya dışında da devam ediyor. Avrupa Birliği Komisyonu, 9 Aralık’ta Google’ın çevrim içi içerikleri yapay zekanın eğitimi için kullanmasının rekabete aykırı olup olmadığını incelemek üzere soruşturma başlatmıştı.

2025 IMEI KAYDI NE KADAR OLDU?
2026 yılına ilişkin düzenleme kapsamında, 2025 yılında 45 bin 614 TL olan IMEI kayıt ücreti 57 bin 241 TL’ye yükseltildi. Yurt dışından getirilen cep telefonlarının Türkiye’de mobil şebekelerde kullanılabilmesi için bu ücretin ödenmesi zorunlu olmaya devam edecek. Kayıt işlemi yapılmayan cihazların kullanımına izin verilmeyecek.

YENİ ÜCRET 1 OCAK’TA YÜRÜRLÜĞE GİRİYOR
Açıklanan yeni IMEI kayıt ücreti, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçerli olacak. 2025 yılı içinde yurt dışından telefon getiren kullanıcıların ise mevcut tarifeden işlem yapabileceği, yeni yıl itibarıyla tüm başvuruların güncel bedel üzerinden alınacağı bildirildi.

IMEI KAYDI NASIL YAPILIR?
Yurt dışından satın alınan cep telefonlarının IMEI kayıt işlemleri e-Devlet sistemi üzerinden gerçekleştiriliyor. İşlem sırasında cihazın IMEI numarası, pasaport bilgileri ve Türkiye’ye son giriş tarihi isteniyor.
e-Devlet platformunda “BTK IMEI Kaydet” hizmeti seçilerek ilgili form dolduruluyor ve ödeme tamamlandıktan sonra kayıt süreci sonuçlandırılıyor.

KAYIT YAPILMAZSA 120 GÜN SONRA KAPATILIYOR
IMEI kaydı yapılmayan cihazların, Türkiye’de ilk kullanımdan itibaren yaklaşık 120 gün sonra mobil şebeke erişimi kapatılıyor. Ayrıca bir kişi, kendi adına üç yılda yalnızca bir adet IMEI kaydı yaptırabiliyor. Bu kural, kayıt işlemlerinin kişisel kullanım amacıyla sınırlandırılmasını sağlıyor.

YASA DIŞI DEĞİŞİKLİKLER SUÇ SAYILIYOR
IMEI numarasının yasa dışı yollarla değiştirilmesi suç olarak kabul ediliyor. Bu tür durumlarda cihazlara el konulabildiği bildiriliyor. Bu nedenle kayıt işlemlerinin yalnızca BTK’nın resmi e-Devlet hizmeti üzerinden yapılması gerekiyor.

ŞARJ İSTASYONLARI HİZMETİ DEVREDE

e-Devlet mobil uygulamasına eklenen “Şarj İstasyonları” hizmeti sayesinde sürücüler, bulundukları konuma en yakın elektrikli araç şarj noktalarını kolayca görüntüleyebilecek. Yeni özellik, uygulama içerisindeki Yardımcı Hizmetler menüsü üzerinden erişime açıldı.

SADECE KONUM DEĞİL, TÜM DETAYLAR TEK EKRANDA

Yeni hizmet yalnızca şarj istasyonlarının konumunu göstermekle sınırlı kalmıyor. Uygulama üzerinden istasyonların anlık müsaitlik durumu, şarj ücretleri, soket türleri ve sağlanan güç kapasiteleri gibi birçok önemli bilgiye tek tıkla ulaşılabiliyor. Böylece sürücüler yola çıkmadan önce kendileri için en uygun istasyonu seçebiliyor.

NASIL KULLANILIR?

Şarj İstasyonları hizmetinden yararlanabilmek için e-Devlet mobil uygulamasının telefona yüklenmesi gerekiyor. Uygulamaya giriş yaptıktan sonra ekran aşağı kaydırıldığında Yardımcı Hizmetler bölümünün hemen altında Şarj İstasyonları seçeneği yer alıyor. Konum izni verildikten sonra en yakın şarj istasyonları anında listeleniyor.

TÖRENLE ENVANTERE ALINDI

ARES Tersanesi, Meteksan Savunma ve TÜMOSAN iş birliğiyle tamamlanan ULAQ SİDA’nın envantere alınma törenine; Albayrak Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Albayrak, Albayrak Grubu Yönetim Kurulu Başkan Vekili Nuri Albayrak ve TÜMOSAN Genel Müdürü Halim Tosun katıldı.

YÜZDE 90’IN ÜZERİNDE YERLİLİK ORANI

TÜMOSAN’ın tamamen kendi öz kaynaklarıyla ve Türk mühendisler tarafından geliştirilen dizel marin motor, yüzde 90’ın üzerinde yerlilik oranına sahip. Belirli beygir güç gruplarında askeri deniz platformlarında ana tahrik motoru olarak kullanılabilen motorun, bu projeyle birlikte ilk kez yerli bir SİDA’ya entegrasyonu tamamlandı.

ULAQ SİDA YAPAY ZEKA VE OTONOM YETENEKLERE SAHİP

11 metre uzunluğundaki ULAQ SİDA, operasyonel ihtiyaçlara göre farklı silah ve sistemlerle donatılabiliyor. Yapay zekâ ve otonom kabiliyetleri sayesinde kara, deniz ve komuta merkezlerinden görev yapabilen platform, modern deniz harekâtlarında kritik bir rol üstleniyor.

TÜMOSAN: “ULAQ SİDA’YA YERLİ MOTOR ÇOK YAKIŞTI”

TÜMOSAN Genel Müdürü Halim Tosun, projeye ilişkin yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“TÜMOSAN olarak bugün büyük bir gurur yaşıyoruz. Ülkemiz adına deniz platformları için bu denli önemli bir günde, yerli marin motorumuzla yer almak bizim için çok kıymetli. ULAQ SİDA’ya yerli bir motor çok yakıştı.”

TÜBİTAK TESTLERİ BAŞARIYLA GEÇİLDİ

Savunma Sanayii Başkanlığı projesi kapsamında yürütülen ULAQ çalışmalarında, TÜMOSAN tarafından geliştirilen marin motor TÜBİTAK testlerinden başarıyla geçti. Entegrasyonun ardından uzun süre deniz testlerine tabi tutulan motor, operasyonel yeterliliğini sahada kanıtladı.

YERLİ VE MİLLİ SAVUNMA SANAYİİNE GÜÇLÜ KATKI

Proje, yalnızca bir ürün teslimi olmanın ötesinde, yerli ve milli savunma sanayii vizyonunun somut bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Kurumlar arası iş birliği sayesinde, Silahlı İnsansız Deniz Aracı gibi kritik teknolojilerde tamamen yerli çözümlerin mümkün olduğu bir kez daha ortaya konuldu.

Ünlü Apple analisti Ming-Chi Kuo’ya göre, katlanabilir iPhone’un geliştirme süreci planlanandan yavaş ilerliyor. Buna rağmen Apple’ın cihazı 2026’nın ikinci yarısında, büyük olasılıkla iPhone 18 serisiyle birlikte eylül ayındaki tanıtım etkinliğinde duyurması bekleniyor.

TEDARİK ZİNCİRİ ZORLU SÜREÇTEN GEÇİYOR

Katlanabilir telefonlarda kullanılan esnek ekranlar ve karmaşık menteşe sistemleri, üretim sürecini ciddi biçimde zorlaştırıyor. Kuo, Apple’ın özellikle üretim verimliliği konusunda ilk aşamada sorun yaşayabileceğini, bunun da lansman sonrası aylarda çok sınırlı stok anlamına geldiğini ifade ediyor. Tedarik zincirinin ancak 2027 yılında rahatlaması öngörülüyor.

Bu durum, 2017 yılında piyasaya çıkan iPhone X’i hatırlatıyor. Büyük tasarım değişikliğiyle öne çıkan model, üretim darboğazları nedeniyle uzun süre sınırlı sayıda bulunabilmişti. Benzer bir senaryonun iPhone Fold için de yaşanabileceği değerlendiriliyor.

KİTAP TARZI TASARIM ÖNE ÇIKIYOR

Sızıntılara göre Apple, katlanabilir iPhone’da “kitap tarzı” bir tasarımı tercih edecek. Cihazda 5,25 inçlik bir dış ekran ve 7,8 inçlik geniş bir iç ekran bulunması bekleniyor. Bu sayede Apple, tek bir cihazda hem en küçük hem de en büyük iPhone ekranlarını sunmuş olacak.

Ekran altı kamera teknolojisinin kullanılabileceği, yerden tasarruf sağlamak amacıyla Face ID yerine yan tarafta Touch ID’ye geri dönülebileceği de konuşulan detaylar arasında yer alıyor.

FİYAT VE DONANIM DİKKAT ÇEKİYOR

Performans tarafında yeni nesil A20 Pro işlemcinin kullanılacağı öngörülürken, fiyatın yaklaşık 2 bin 400 dolar seviyesinde olabileceği tahmin ediliyor. Bu fiyatlandırma, iPhone Fold’u ilk etapta geniş kitlelere değil, daha çok “vitrin ürünü” ve premium kullanıcı segmentine hitap eden bir model konumuna getiriyor.

Uzmanlar, bu sürecin “uzay diplomasisi” olarak adlandırılan yeni bir diplomasi alanını ortaya çıkardığını ve klasik diplomasi yöntemlerinin artık tek başına yeterli olmadığını vurguluyor.

TÜRKİYE’NİN UZAYDAKİ YÜKSELİŞİ

Türkiye, küresel uzay yarışına görece geç dahil olmasına rağmen son 20 yılda önemli bir ivme yakaladı. 2018 yılında Türkiye Uzay Ajansının (TUA) kurulması, bu alandaki en kritik adımlardan biri olarak öne çıktı.

2021’de açıklanan Ulusal Uzay Programı ve ardından yayımlanan strateji belgeleriyle Türkiye; yerli uydu geliştirme, uzaya bağımsız erişim, ay misyonu, insan kaynağının geliştirilmesi ve uzayın barışçıl kullanımı gibi hedeflerini netleştirdi.

TÜRKSAT 6A VE MİLLİ TEKNOLOJİ HAMLESİ

1990’lardan itibaren fırlatılan TÜRKSAT uyduları ve 2024’te uzaya gönderilen milli haberleşme uydusu TÜRKSAT 6A sayesinde Türkiye, kendi haberleşme uydusunu üretebilen sınırlı sayıdaki ülke arasına girdi.

BİLSAT, RASAT ve çeşitli yer gözlem uyduları ile CubeSat projeleri, Türkiye’nin uzay teknolojilerinde hem maliyet etkin hem de yenilikçi bir ekosistem kurduğunu gösteriyor. Bu gelişmeler, Milli Teknoloji Hamlesi kapsamında dışa bağımlılığın azaltılmasına da katkı sağlıyor.

TÜRKİYE’NİN İLK ASTRONOT MİSYONU DÖNÜM NOKTASI OLDU

Ocak 2024’te Alper Gezeravcı’nın Uluslararası Uzay İstasyonu’na gönderilmesiyle Türkiye, ilk astronot ve bilim misyonunu gerçekleştirdi. Uzmanlara göre bu adım, uzay çalışmalarına yönelik toplumsal algının dönüşmesinde önemli bir eşik oluşturdu.

UZAYDA SÖZ SAHİBİ OLMANIN YOLU: DİPLOMASİ

Uzay teknolojilerine sahip ülkeler, ulusal güvenlikten kriz yönetimine kadar birçok alanda stratejik avantaj elde ediyor. Aynı zamanda bu kapasite, ülkelerin uluslararası prestijini ve işbirliği gücünü de artırıyor.

Uzmanlar, uzayın yalnızca güç rekabeti değil; çevre, iklim değişikliği, tarım ve sağlık gibi alanlarda da işbirliği fırsatları sunduğuna dikkat çekiyor.

TÜRKİYE İÇİN KRİTİK ADIM: UZAY ELÇİLİĞİ

İstanbul Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Özgün Erler Bayır’a göre Türkiye’nin teknik kapasitesi güçlü olmasına rağmen, uluslararası uzay diplomasisinde görünürlüğü aynı oranda değil.

Bayır, COPUOS, UNOOSA ve Artemis Mutabakatları gibi çok taraflı platformlarda uzmanlaşmış ve sürekli bir temsiliyet için “uzay elçisi” atanmasının kritik olduğunu belirtiyor.

KÜRESEL UZAY YÖNETİŞİMİNDE TÜRKİYE HEDEFİ

Uzay elçiliğinin; dış politika, ekonomi, güvenlik ve norm oluşturma süreçlerinin kesiştiği noktada Türkiye’ye kurumsal güç kazandıracağı ifade ediliyor. Bu adımın, Türkiye’yi sadece uzay faaliyetlerine katılan bir ülke değil, küresel uzay politikalarına yön veren aktörlerden biri haline getirebileceği vurgulanıyor.

UZAY, GELECEĞİN STRATEJİK SAHNESİ

Uzmanlara göre yakın gelecekte uzay; teknik kapasitenin yanı sıra diplomatik öngörü ve temsil gücüyle şekillenecek. Uzay trafiği yönetimi, kaynakların sürdürülebilir kullanımı ve derin uzay misyonları gibi başlıklar, ülkeler arası ilişkilerde belirleyici olacak.

Türkiye’nin bu süreçte aktif ve yönlendirici bir rol üstlenebilmesi için uzay elçiliği, stratejik bir gereklilik olarak öne çıkıyor.

Muğla Büyükşehir Belediyesi, yeşil ve dijital dönüşüm odaklı yeni bir kapasite geliştirme adımı atarak kentte akıllı şehir uygulamalarını güçlendirmeyi hedefliyor. Dış İlişkiler ile Akıllı Şehir ve Kent Bilgi Sistemleri Dairesi Başkanlığı koordinasyonunda hazırlanan proje, belediye personeline yönelik eğitimleri ve Muğla’nın 2026–2029 Akıllı Şehir Stratejisinin oluşturulmasını kapsıyor.

EĞİTİM VE DANIŞMANLIK SÜRECİ BAŞLAYACAK

Proje kapsamında ilk aşamada belediye personeline yönelik iki günlük kapsamlı bir eğitim programı uygulanacak. Eğitimlerde; akıllı şehir bileşenleri, ulusal stratejiye uyum, iyi uygulama örnekleri ve entegrasyon süreçleri ele alınacak.

Eğitimlerin ardından yürütülecek danışmanlık faaliyetleriyle mevcut durum analizi yapılacak, paydaş toplantıları düzenlenecek, çevrimiçi anketler gerçekleştirilecek ve kentin vizyonu ile öncelikli odak alanları belirlenecek.

2026–2029 AKILLI ŞEHİR STRATEJİSİ HAZIRLANACAK

Yapılacak çalışmalar sonucunda; dijitalleşme, sürdürülebilirlik, kentsel hareketlilik, çevre yönetimi ve yaşam kalitesi başlıklarında somut proje önerilerini içeren “Muğla Akıllı Şehir Stratejisi ve Yol Haritası (2026–2029)” hazırlanacak.

Proje çıktılarının; Muğla’nın yeşil dönüşümünü, dijital altyapısını, veri temelli karar alma mekanizmalarını ve kurumlar arası koordinasyonu güçlendirmesi hedefleniyor. Aynı zamanda belediye personelinin teknik kapasitesinin artırılması da amaçlanıyor.

ARAS: “MUĞLA’NIN DİJİTAL VE YEŞİL DÖNÜŞÜMÜNDE ÖNCÜ ADIM”

Kıyı Ege Belediyeler Birliği ve Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras, projeye ilişkin yaptığı açıklamada, Muğla’nın geleceğinin dijital dönüşüm ve çevre duyarlılığı birlikte ele alınarak planlandığını vurguladı.

Başkan Aras, “Bu proje, hem kurum içi teknik kapasitemizi artıracak hem de Muğla’nın akıllı şehir yolculuğuna stratejik bir yön kazandıracak. Paydaşlarımızla birlikte hazırlanacak yol haritası sayesinde şehrimizin yeşil ve dijital dönüşümünü hızlandıracağız. Muğla’nın daha sürdürülebilir, daha güvenli ve daha yaşanabilir bir kent olması için bu adımı atmaktan gurur duyuyoruz” ifadelerini kullandı.

DOĞA YÜRÜYÜŞÜ KEŞİFLE SONUÇLANDI

Bitkilere olan ilgisiyle bilinen Rıfat Özdemir, yaklaşık iki yıl önce yaptığı doğa yürüyüşü sırasında pelemir bitkisinin daha önce görmediği farklı bir türünü fark etti. Bunun yeni bir tür olabileceğini değerlendiren Özdemir, durumu akademisyenlerle paylaşarak bilimsel sürecin başlamasını sağladı.

BİLİMSEL İNCELEMELERLE DOĞRULANDI

Özdemir’in bildirimleri üzerine Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk tarafından bitki üzerinde detaylı incelemeler yapıldı. Yaprak, çiçek yapısı ve genel morfolojik özellikler açısından yapılan karşılaştırmalarda bitkinin bilinen türlerle örtüşmediği belirlendi.

MOLEKÜLER ANALİZLERLE YENİ TÜR OLDUĞU KESİNLEŞTİ

Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Fen Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ergun Kaya tarafından gerçekleştirilen moleküler analizler sonucunda, bitkinin bağımsız ve yeni bir tür olduğu bilimsel olarak doğrulandı.

“ÇAMELİ PELEMİRİ” ADIYLA LİTERATÜRE GİRDİ

Elde edilen veriler doğrultusunda tür tanımı, botanik alanında uluslararası otorite kabul edilen Phytotaxa dergisinde yayımlandı. Denizli’nin Çameli ile Muğla’nın Fethiye ilçeleri arasında yayılış gösteren bitki, bilim dünyasında Cephalaria cameliensis adıyla, Türkçede ise “Çameli pelemiri” olarak yerini aldı.

“TÜRKİYE ÖNEMLİ BİR ÇEŞİTLENME MERKEZİ”

Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım, pelemir cinsinin dünya genelinde yaklaşık 100 türle temsil edildiğini belirterek, bu türlerin neredeyse yarısının Türkiye’de bulunduğunu söyledi. Yıldırım, “Son türle birlikte ülkemizde 49 pelemir türü bulunuyor. Bunların 25’i endemik ve bu durum ülkemizin biyolojik zenginliği açısından son derece önemli” dedi.

KORUMA ALTINA ALINMASI GEREKİYOR

Yeni türün dar bir coğrafyada yayılış gösterdiğine dikkat çeken Yıldırım, bitkinin korunması gerektiğini vurguladı. Yaklaşık 1350–1850 metre rakımlarda, yol kenarlarında yetişen bitkinin yol açma çalışmaları ve aşırı otlatma nedeniyle tehdit altında olduğunu belirterek, koruma altına alınmasının önemine işaret etti.

TAM İSABET!

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, "TÜBİTAK Savunma Sanayii Araştırma ve Geliştirme Enstitüsünün (SAGE) geliştirdiği BOZOK ve KAYI30 SİHA mühimmatlarının test atışına dair açıklamalarda bulundu. Kacır, “Bayraktar AKINCI’dan gerçekleştirilen test atışlarında hedefi tam isabetle imha etti." dedi.

Baykar tarafından gerçekleştirilen test atışlarına ilişkin görüntüleri de paylaşan Kacır, milli mühimmatların hedefi tam isabetle yok ettiğini bildirdi.

“MİLLİ MÜHİMMAT, MİLLİ PLATFORM”

Sosyal medya hesabından paylaştığı mesajda Türkiye’nin SİHA ve mühimmat çeşitliliğinde dünya lideri olduğunu vurgulayan Kacır, “Milli mühimmat, milli platform. TÜBİTAK SAGE’nin geliştirdiği BOZOK ve KAYI30 SİHA mühimmatlarımız, Bayraktar AKINCI’dan gerçekleştirilen test atışlarında hedefi tam isabetle imha etti." ifadelerini kullandı.

TAYFUN’DAN TAM İSABET

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, TAYFUN Füze ve Silah Sistemi son test atışına dair bilgileri paylaştı. Gökyüzünün bir kez daha milletin iradesine tanıklık ettiğini ifade eden Görgün, "TAYFUN Füzemiz, gerçekleştirilen başarılı test atışıyla güvenliğimizin ufkunu genişleten, caydırıcılığımızı pekiştiren yeni bir eşiği daha aşmıştır. Bu süreçte, envanterimize yeni sistemler kazandırmaya devam ediyor, caydırıcılığımızı çok katmanlı ve yerli-milli çözümlerle güçlendiriyoruz. Bu başarı, yalnızca bir füzenin hedefini vurması değil, mühendisliğimizin emeği, gençlerimizin zekası ve milletimizin sarsılmaz kararlılığıyla örülen uzun bir yolculuğun gururla tescillenmesidir. Her yükseliş, bu aziz vatanın semalarına çizilmiş bir öz güven hattıdır. Her isabet, Türkiye'nin kendi gök kubbesini kendi eliyle koruma iradesinin gür bir sesidir. Bu kritik başarıda emeği bulunan Roketsan ailemize, mühendisinden teknisyenine tüm çalışma arkadaşlarımıza gönülden teşekkür ediyorum. Ortaya konulan bu yüksek kabiliyet, Türkiye'nin geleceğini koruma kararlılığının somut bir göstergesidir. Türkiye, attığı her adımla geleceğe daha emin, daha güçlü ve daha kararlı yürümeye devam ediyor." diye konuştu.

"TAYFUN GÖREVE HAZIR"

TAYFUN’un bir test atışını daha başarıyla tamamladığını belirten Roketsan Genel Müdürü Murat İkinci ise "TAYFUN göreve hazır. Seri üretim ve teslimat faaliyetlerine hızla devam ettiğimiz TAYFUN Füze ve Silah Sistemi'miz son atışında da hedefini tam isabetle vurdu. Bu başarıda katkısı olan tüm çalışma arkadaşlarımı gönülden kutluyorum." diye konuştu.

TAYFUN'un çeşitli varyantları üzerinde test faaliyetlerinin devam ettiği bildirildi.

Take Off İstanbul 2025 kapsamında konuşan Üner, Ena Venture Capital’in Türkiye’de erken aşama yapay zekâ, bulut bilişim ve siber güvenlik girişimlerine yatırım yaptığını hatırlatarak, hedeflerinin güçlü ve bağımsız bir teknoloji ekosistemi oluşturmak olduğunu belirtti.

YAPAY ZEKÂ GİRİŞİMLERİ ARTIK DIŞA BAĞIMLI OLMAYACAK
Üner, bugün Türkiye’deki birçok yapay zekâ girişiminin altyapı ihtiyacını yurt dışından karşıladığını, bunun da veri güvenliği ve maliyet açısından sorun yarattığını vurguladı.
“Türkiye’de egemen bir yapay zekâ altyapısı kurmak istiyoruz. Veri merkezi kapasitesi oluşturup bunun üzerine yerli bir yapay zekâ katmanı inşa ederek Türk girişimlerinin tüm ihtiyaçlarını ülke içinde karşılamayı hedefliyoruz.” dedi.

ORBİNA VE YERLİ DİL MODELİ ÖNE ÇIKIYOR
Ena’nın yatırım yaptığı şirketlerden biri olan Orbina'nın, Türkçe büyük dil modeli geliştirerek kamu ve finans sektöründe önemli projelere imza attığını aktaran Üner, “Orbina, iş süreçlerini otomasyona sokarak kurumlara ciddi verimlilik sağlıyor. En büyük avantajı ise Türkçe’yi en iyi anlayan yapay zekâ ajanlarını üretebilmesi.” ifadelerini kullandı.

NUVENA: TÜRKİYE’NİN EGEMEN YAPAY ZEKÂ OMURGASI OLACAK
Üner, ayrıca Nuvena adlı yatırım ile egemen altyapı hedefini gerçekleştireceklerini belirterek şu açıklamayı yaptı:
“Yatırım yaptığımız girişimlerin hepsi güçlü sistemlere ihtiyaç duyuyor. Bu ihtiyaçları Türkiye’de karşılayacak bir yapının eksik olduğunu fark ettik. Nuvena ile bu eksikliği tamamen yerli ve bağımsız bir altyapıyla gidermeyi amaçlıyoruz.”

Türkiye’nin yapay zekâ alanında attığı bu adım ile hem veri güvenliğinin güçlenmesi hem de teknoloji şirketlerinin hızla gelişen küresel rekabette daha güçlü konumlanması bekleniyor.

MEHMETÇİK’E KALKAN OLUYOR

MKE ALPAY, mayınlı arazilerde motorize birliklerin ve yaya unsurlarının hedeflenen bölgeye güvenli biçimde ulaşmasını sağlıyor. Römork üzerine kurulu sistemle hareket eden ALPAY, zırhlı personel taşıyıcı (ZPT), tank veya kamyon gibi araçlarla birlikte kullanılıyor.

BÜTÜN MAYINLARA KARŞI ETKİLİ

Tamamen yerli ve milli olanaklarla MKE mühendisleri tarafından geliştirilen MKE ALPAY, anti-tank ve anti-personel mayınlarının tamamına karşı etkili olmasıyla öne çıkıyor.

400 KG PATLAYICI TAŞIYOR

Yüzde 99 oranında temizleme güvenilirliğine sahip olan MKE ALPAY, 400 kilogram C4 patlayıcıya sahip olmasıyla dikkat çekiyor. Temizlenmek istenen araziye getirildikten sonra sistem bünyesinde yer alan roket ile 200 metreye kadar fırlatılabilen MKE ALPAY’ın roketi, fırlatıldıktan sonra detonatör aracılığıyla uzaktan ateşleniyor.

Roket, 10 metre genişlikte ve 100 metre uzunluktaki alanda yerin 1 metre altında bulunan mayınları etkisiz hale getirmeyi başarıyor. Böylece temizlenen araziye motorize ve piyade birliklerinin geçişi için güvenli bir koridor oluşturuyor.

YÜKSEK İHRACAT POTANSİYELİ

Tüm hava koşullarına uyumlu olan MKE ALPAY, 2 personelle 15 dakikada hazır hale geliyor. Yüksek ihracat potansiyeline sahip olan sistem, Mehmetçik tarafından mayın riskinin bulunduğu harekât alanlarında ve sınır bölgelerinde kullanılmaya devam ediyor.

PAYLAŞILAN VİDEOLAR KULLANICILARI İKİYE BÖLDÜ

Birkaç gündür Instagram’da sürekli ChatGPT ile ilgili videolar görüyorum. Beğeni, yorum ve izlenme sayıları oldukça yüksek olan bu içerikler kısa sürede geniş kitlelere ulaşmış durumda. Videolarda öne sürülen iddia ise dikkat çekici: ChatGPT’nin kullanıcıları kamera açık olmasa bile “komutla” görebildiği ve izinsiz olarak ön kameraya eriştiği öne sürülüyor.

Bu videoları izledikten sonra yorumlara da göz attığımda kullanıcıların ikiye ayrıldığını fark ettim. Bir grup, uygulamanın gerçekten izinsiz şekilde kamerayı kullandığını iddia ederken, diğerleri bunun teknik olarak mümkün olmadığını belirtiyor. Tartışmanın merkezinde ise şu değerlendirmeler öne çıkıyor:

Bazı kullanıcılar, uygulamanın “kamera açma” komutu verildiğinde ön kameraya eriştiğini ileri sürüyor. Bazı kullanıcılar da hiçbir komut verilmemesine veya çoğu yetkinin sınırlı olmasına rağmen kameraya eriştiğini söylüyor.

Buna karşılık diğer kullanıcılar, kamera aktif olduğunda telefonlarda zorunlu olarak yanan uyarı ışığının yanmamasının gizli bir erişim olmadığını açıkça gösterdiğini ifade ediyor.

Sosyal medyayı karıştıran iddia: ChatGPT kamerayı izinsiz mi açıyor Gerçek mi manipülasyon mu Uzman isim tek tek açıkladı…

VİDEOLAR GERÇEK Mİ YOKSA MANİPÜLASYON MU?
Ancak İletişim Uzmanı Prof. Ali Murat Kırık, söz konusu içeriklerin büyük bölümünün kurgu ya da manipülasyon olabileceğine dikkat çekti.

Kırık, modern mobil işletim sistemlerinin kamera erişimi konusunda son derece katı olduğunu belirterek, uygulamaların kullanıcıdan açık izin almadan herhangi görüntüye ulaşmasının teknik olarak imkânsız olduğunu vurguladı.

Kırık, “İstanbulkart’ın rengini söylemek ya da bardaktaki sıvıyı analiz etmek gibi işlemler ancak kamera izni verildiğinde mümkündür. Bu videoların çoğu sosyal medya etkileşimi uğruna hazırlanmış ve kullanıcıları yanıltıyor” ifadelerini kullandı.

Öte yandan Kırık, kamera izni açık olduğunda bir yapay zekanın nesneleri tanımasının zaten beklenen bir özellik olduğuna işaret etti. Kullanıcıların çoğu zaman daha önce verdikleri izinleri unuttuğunu belirten Kırık, bunun da 'Kamera kapalıyken bile görüyor' şeklinde yanlış bir algı oluşturduğunu söyledi.

Prof. Dr. Ali Murat Kırık, yaşanan karmaşanın teknolojiden değil, videoların gerçeği çarpıtmasından ve kullanıcıların izin yönetimi konusunda yeterli bilgi sahibi olmamasından kaynaklandığını belirterek, “Bu nedenle internette dolaşan videoların büyük kısmı gerçeği yansıtmıyor” dedi.

‘KAMERA VE MİKROFON İZİNLERİNİN YANLIŞ İŞLENDİĞİ VAKALAR OLABİLİYOR’

“Normal şartlarda kamera izni olmadan bir uygulama görüntüye erişemez; bu hem Apple hem Android tarafından sıkı şekilde korunuyor. Benim görüşüm, izinsiz erişimin pratikte mümkün olmadığı yönünde. Fakat teknoloji dünyasında hiçbir şey yüzde 100 değildir” diyen Prof. Dr. Ali Murat Kırık, şu önemli detaya dikkat çekti:

“Çok düşük bir ihtimal de olsa, sistem açıkları ortaya çıktığında kamera ve mikrofon izinlerinin yanlış işlendiği vakalar duyulabiliyor. Yani teorik olarak bir zafiyet üzerinden izinsiz erişim yaşanabilir mi? Evet, ama bu ihtimal son derece düşüktür.”

‘YAPAY ZEKA HER VERİDEN BİR PROFİL ÇIKARABİLİYOR’

Bu tip durumlarda mahremiyet elbette ilk akla gelen çekince. Ancak kullanıcıların endişelenmesi gereken başka meseleler de olduğunun altını çizen Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “Keşke tek risk bu olsa... Yapay zeka modelleri yalnızca görüntüyü görmekle kalmıyor; elde ettiği her veriden bir profil çıkarabiliyor. Ev düzeninden ruh hâline, yüz ifadesinden alışkanlıklara kadar pek çok detayı analiz edebiliyor. Yani ‘Beni görüyor mu?’ sorusundan daha önemlisi ‘Gördüğünde benden ne çıkarıyor?’ sorusu haline geliyor” ifadelerini kullandı.
Bir diğer tehlikenin ise verilerin üçüncü taraflarla paylaşılması olduğunu söyleyen Kırık, “Şirketler verilerin eğitim için kullanıldığını söylese de bu süreçlerin şeffaf işlediği söylenemez. Toplanan veriler reklam hedeflemede, davranış yönlendirmede veya siyasi kampanyalarda kullanılabilir. Dolayısıyla tehlike sadece görsel değil; verinin kimlerin eline geçtiği de büyük bir sorun” dedi.

RİSK SADECE CHATGPT’YE ÖZGÜ DEĞİL!

Bu riskin sadece ChatGPT’ye özgü olmadığını da söyleyen Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “Gemini, Copilot, Claude ve diğer tüm büyük yapay zekâ modelleri için aynı şey geçerli. Eğer uygulamaya geniş izinler verirseniz, o izinler üzerinden verilerinize erişebilirler. Yakın zamanda gündem olan 'Gemini e-postaları okuyor' iddialarının sebebi, kullanıcıların Gmail ile uygulamayı entegre etmesiydi. Yani mesele uygulamanın gizlice bir şey yapması değil, kullanıcıların verdiği izinlerin kapsamı” dedi.

Riskin sadece iPhone’a özel olmadığını Android için de aynı olduğunu söyleyen Kırık, “Her iki platform da kamera ve mikrofon izinlerini kullanıcı onayıyla açıyor ve ikisinde de verilen izinler aynı derecede önemli. iPhone’un güvenlik protokolleri biraz daha katı olsa da Android’in daha esnek yapısı daha geniş bir risk alanı oluşturabiliyor. Bu da kullanıcıların izin verirken iki kat bilinçli olmasını gerektiriyor” şeklinde konuştu.

SESİMİZ KLONLANABİLİR Mİ?

Ses klonlama teknolojisinin artık çok gelişmiş durumda olduğunu belirten Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “Sadece 10-20 saniyelik bir ses kaydı bile bir kişinin sesini gerçeğe çok yakın şekilde taklit etmek için yeterli. Bu durum özellikle telefon dolandırıcılıklarını çok daha inandırıcı kılıyor. Bir dolandırıcı sizin sesinizi klonlayarak ailenizi, bankanızı veya iş yerinizi kolayca kandırabilir” dedi.

“Ses klonlama arttıkça dijital kimlik güvenliği daha hassas hâle geliyor” diyen Kırık, “Çünkü artık yalnızca görüntü değil, ses de mahrem bir veri hâline geldi. Sosyal medyada uzun ses kayıtları paylaşmak bile bir risk. Bu nedenle sesimiz de en az görüntümüz kadar korunması gereken bir kişisel veri hâline dönüştü” şeklinde konuştu.

Sosyal medyayı karıştıran iddia: ChatGPT kamerayı izinsiz mi açıyor Gerçek mi manipülasyon mu Uzman isim tek tek açıkladı…

GENEL OLARAK NASIL ÖNLEMLER ALMALI?
Bu soruma “Tarayıcı üzerinden kullanmak çoğu zaman daha güvenli çünkü tarayıcılar izinleri daha sınırlı ve geçici yönetiyor” cevabını veren Prof. Dr. Ali Murat Kırık, şöyle devam etti:

“Uygulamayı telefona indirdiğinizde kamera, mikrofon ve depolama gibi alanlara daha geniş erişim mümkün olabiliyor. Bu nedenle ben özel bir ihtiyacım yoksa uygulamayı kurmak yerine tarayıcı üzerinden kullanmayı tercih ederim. Yine de en önemli önlem, hangi izni verdiğini bilmek. Kamera ve mikrofonu sadece ihtiyaç olduğunda açmak, uygulamaların arka planda çalışmasına izin vermemek, gereksiz izinleri kapatmak ve güvenmediğiniz uygulamalara hiçbir zaman geniş erişim vermemek gerekiyor. Yani teknoloji değil, bizim bilinçli kullanımımız belirleyici olan şey.”

Avustralya’da, 16 yaş altı çocukların sosyal medya platformlarında hesap oluşturmasını ve mevcut hesapların kullanımını yasaklayan yasa yürürlüğe girdi. SBS News’in haberine göre, yasa yerel saatle 10 Aralık 00.00 itibarıyla uygulanmaya başlandı.

Instagram, TikTok, Facebook, Twitch, X ve YouTube’un da aralarında bulunduğu küresel platformları kapsayan düzenleme, gençleri sosyal medyanın zihinsel ve fiziksel sağlık açısından oluşturduğu risklerden korumayı hedefliyor.

Yeni yasaya göre, 16 yaş altı kullanıcılara ait mevcut hesaplar devre dışı bırakılacak, yeni hesap açılması engellenecek ve kısıtlamaların aşılmasına karşı teknik önlemler uygulanacak. Yasaya uyum sorumluluğu sadece teknoloji şirketlerine ait olacak; çocuklar ve ebeveynler olası ihlallerde cezalandırılmayacak.

Yasa kapsamındaki tüm platformlar, kurallara uyulmadığı takdirde yaklaşık 33 milyon dolara kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.

“Algoritmaların baskısını azaltacağız”

Sky News Australia’nın haberine göre, Başbakan Anthony Albanese, yasaya ilişkin hazırlanan video mesajının bu hafta ülke genelindeki okullarda yayımlanacağını açıkladı. Mesajında gençlere seslenen Albanese:

“Bitmek bilmeyen içerik akışının ve algoritmaların yarattığı baskıyı hafifletmek istiyoruz. Telefonla geçirilen zaman yerine spor yapın, müzik öğrenin ya da bir kitap okuyun.” ifadelerini kullandı.

Uzmanlar, yasanın 16 yaş altı için güçlü bir veri gizliliği koruması sağlayacağını belirtirken, bazı uzmanlar da sosyal medyanın tamamen yasaklanmasının gençler arasında sosyal izolasyonu artırabileceği görüşünü dile getiriyor.

Platformların, 16 yaş altı Avustralyalıların hesap sahibi olmasını engellemek için gerekli teknik düzenlemeleri kısa süre içinde tamamlaması bekleniyor.