Düşen doğum oranları yalnızca Çin’in değil, Türkiye’nin de karşı karşıya olduğu önemli demografik riskler arasında yer alıyor. Bu kapsamda Çin, nüfus artışını teşvik etmek amacıyla dikkat çeken bir adım attı. Pekin yönetimi, 1993’ten bu yana vergiden muaf tutulan doğum kontrol ürünlerine yüzde 13 katma değer vergisi getirme kararı aldı.
Çin hükümeti tarafından yapılan açıklamada; prezervatif, doğum kontrol hapı ve spiral gibi ürünleri kapsayan düzenlemenin 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe gireceği bildirildi. Kararla birlikte, 32 yıllık vergi muafiyeti sona ermiş oldu.
32 YILLIK MUAFİYET SONA ERDİ
Yetkililer, vergi kararının arkasında düşen doğum oranları, hızla yaşlanan nüfus ve daralan iş gücü gibi yapısal sorunların bulunduğunu belirtti. Ulusal İstatistik Bürosu verilerine göre Çin’de 2024 yılında 9,5 milyon bebek dünyaya geldi. Bu sayı, 2019’daki 14,7 milyon doğuma kıyasla yaklaşık yüzde 35’lik bir düşüş anlamına geliyor.
Doğumların azalması ve ölümlerin artmasıyla Çin, 2023 yılında dünyanın en kalabalık ülkesi unvanını Hindistan’a kaptırmıştı.
TEK ÇOCUK POLİTİKASINDAN TERS YÖNE
Çin, 1980’lerden 2015’e kadar uyguladığı tek çocuk politikası ile doğumları sert önlemlerle sınırlandırmış, doğum kontrol yöntemlerini uzun yıllar devlet politikası olarak teşvik etmişti. 2015’te iki çocuk, 2021’de ise üç çocuk iznine geçilse de doğum oranlarındaki düşüş durdurulamadı.
Yeni vergi kararı, geçmişte doğum kontrolünü teşvik eden uygulamaların tam tersine bir adım olarak değerlendirilirken, kamuoyunda da tartışmalara yol açtı.
TÜRKİYE DE BENZER RİSKLERLE KARŞI KARŞIYA
Uzmanlar, Çin’deki bu adımın Türkiye açısından da dikkatle izlenmesi gerektiğini belirtiyor. Türkiye’de de son yıllarda doğurganlık oranları hızla gerilerken, nüfusun yaşlanması ve genç nüfusun azalması kamuoyunda sıkça dile getirilen bir risk haline geldi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başta olmak üzere yetkililer, düşük doğum oranlarını Türkiye için stratejik bir tehdit olarak değerlendiriyor. Bu nedenle Çin’in aldığı karar, yalnızca ulusal bir düzenleme değil, benzer demografik sorunlarla karşı karşıya olan ülkeler için de önemli bir işaret olarak görülüyor.
SOSYAL DESTEKLER DE DEVREYE GİRİYOR
Öte yandan Çin hükümeti, doğurganlığı artırmak için yalnızca vergi düzenlemeleriyle yetinmiyor. Açıklanan yeni sosyal destek paketine göre;
Annelik izni 128 günden 158 güne çıkarılacak,
Babalık izni 30 güne uzatılacak,
1 Ocak 2025’ten sonra doğan çocuklar için ailelere yıllık 500 dolar devlet desteği sağlanacak.
Demografik dengelerin bozulmasının ekonomik ve sosyal etkileri hem Çin hem de Türkiye için uzun vadeli bir sınama olarak görülürken, atılacak yeni adımların yakından izleneceği ifade ediliyor.
